કન્યાને જોવા જાય ત્યારે (પ્રથમ વાર)

આથામાં બેડા,  કાંખામાં બેડા,

કાગરિયાળાં બેડાં જો આમલીયા થુંડેર મહાણી ઓઢણી ચાલા બાહુ ને ચાલા આયા કન્યા એહરુડ જોવના જ…

આમલીયા આથામાં બેડાં, કાંખામાં બેડાં,

કાગરિયાળાં બેડાં જચાલા કાકા,

ચાલા કાકી, કન્યા એહરુ જોવના જ..

આ ગીત ધોડિયા આદિવાસી સમાજમાં જ્યારે કન્યાને જોવા જવામાં આવે છે, તે પ્રસંગે ગવાય છે. આ ગીતમાં વપરાયેલા કેટલાક શબ્દો અને તેનો સંદર્ભ નીચે મુજબ છે:

• આથામાં બેડાં: ગીતની શરૂઆત પાણી ભરવાના પાત્રો (બેડાં) સાથે જોડાયેલી ક્રિયાથી થાય છે, જે કન્યા જોવાની વિધિના સંકેત આપે છે.

• કાંખામાં બેડાં: આ શબ્દ કન્યા પાણી ભરવા માટે બેડાંને કમર (કાંખા) પર લઈને જતી હોય તેવું દ્રશ્ય સૂચવે છે.

• કાગરિયાળાં બેડાં: અહીં ‘કાંગરીવાળું’ પાત્ર (બેડું) હોવાનો અર્થ થાય છે.

• આમલીયા થુંડેર: ‘થુંડેર’નો અર્થ ‘થડમાં’ એવો થાય છે, જે કદાચ આમલીના ઝાડ નીચે કન્યાની હાજરી અથવા સ્થળ સૂચવે છે.

• ચાલા કાકા, ચાલા કાકી: આ પંક્તિઓ કન્યા જોવા જવાની પ્રક્રિયામાં કાકા-કાકી જેવા પરિવારના સભ્યોની સાથે જવાની વાત કરે છે.

• કન્યા એહરુ જોવના: ‘એહરુ’ નો અર્થ ‘જેવા’ (કન્યા જોવા) તેવો થાય છે.

આ લોકગીત ધોડિયા જાતિની વિશિષ્ટ સાંસ્કૃતિક પરંપરા અને લગ્ન પહેલાની વિધિઓનું પ્રતિબિંબ પાડે છે.