પ્રેમ અને સલામતી: હૃદયના સાહસની કવિતા

“જેને કેવળ સલામતી જ પ્રિય હોય, એણે પ્રેમમાં પડવાની ગુસ્તાખી ન કરવી જોઈએ.” આ વાક્ય માત્ર શબ્દો નથી, પણ જીવનના એક ગહન સત્યનો સ્વીકાર છે. પ્રેમ એ કોઈ બગીચાની સુરક્ષિત પાળી નથી, પણ એક અફાટ દરિયો છે, જ્યાં મોજાંની મસ્તી પણ છે અને ડૂબી જવાનું જોખમ પણ.

સલામતીનો મોહ અને પ્રેમનો વિરોધાભાસ

આપણે એવા યુગમાં જીવીએ છીએ જ્યાં ‘ઈન્સ્યોરન્સ’ અને ‘ગેરંટી’ શબ્દો આપણને ખૂબ વહાલા છે. આપણે રોકાણ કરીએ ત્યારે વળતરની સુરક્ષા જોઈએ છીએ, નોકરીમાં સ્થિરતા જોઈએ છીએ અને જીવનમાં કોઈ પણ પ્રકારના જોખમથી બચવા માંગીએ છીએ. પરંતુ જ્યારે વાત પ્રેમની આવે છે, ત્યારે ગણિત બદલાઈ જાય છે.

પ્રેમ સ્વભાવે જ અણધાર્યો છે. સલામતી એટલે શું? સલામતી એટલે જ્યાં બધું જ નક્કી હોય, જ્યાં કોઈ હારવાનો ડર ન હોય. જ્યારે પ્રેમ એટલે પોતાની જાતને કોઈના હાથમાં સોંપી દેવી—એ ખાતરી વગર કે સામેની વ્યક્તિ તેને સાચવશે કે તોડશે. જે માણસ હંમેશાં ‘સેફ સાઈડ’ પર રહેવા માંગે છે, જેણે ક્યારેય હૃદય તૂટવાનો ડર વેઠવો નથી, તે ક્યારેય પ્રેમની પરાકાષ્ઠાને પામી શકતો નથી.

પ્રેમ: એક સભાન જોખમ (Calculated Risk?)

ના, પ્રેમ ‘કેલ્ક્યુલેટેડ રિસ્ક’ નથી. તે તો એક કૂદકો છે. તમે જ્યારે કોઈને પ્રેમ કરો છો, ત્યારે તમે તેમને તમને દુઃખ પહોંચાડવાની પરવાનગી આપો છો, પણ સાથે એવો વિશ્વાસ પણ રાખો છો કે તેઓ તેમ નહીં કરે. આ વિશ્વાસ જ પ્રેમનું સૌથી મોટું સાહસ છે.

જે વ્યક્તિને પોતાની ભાવનાત્મક સુરક્ષા એટલી વહાલી હોય કે તે જરા પણ આંચકો સહન ન કરી શકે, તેણે પ્રેમથી દૂર રહેવું જ હિતાવહ છે. કારણ કે:

• અનિશ્ચિતતા: પ્રેમમાં કોઈ ગેરંટી કાર્ડ હોતું નથી.

• સમર્પણ: તમારે તમારી જીદ અને અહંકાર છોડવા પડે છે.

• પીડાની શક્યતા: જ્યાં ઊંડો લગાવ હોય, ત્યાં વિરહ કે અણબનાવની પીડા પણ એટલી જ ઊંડી હોય છે.

‘ગુસ્તાખી’ કેમ?

મે  અહીં ‘ગુસ્તાખી’ શબ્દ વાપર્યો છે તે ઘણો સૂચક છે. ગુસ્તાખી એટલે એવી હિંમત જે મર્યાદાઓ તોડે છે. સલામતી શોધનાર વ્યક્તિ પોતાની આસપાસ એક દીવાલ ચણી લે છે. પ્રેમ એ દીવાલને તોડી નાખવાની ‘ભૂલ’ કે ‘હિંમત’ છે. જો તમે દીવાલની અંદર રહીને સલામત રહેવા માંગતા હોવ, તો પ્રેમનો આકાશ તમારા માટે નથી.

સાચો પ્રેમ સાહસ માંગે છે

ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે જેટલી પણ અમર પ્રેમકથાઓ છે—પછી તે લૈલા-મજનુ હોય કે રાધા-કૃષ્ણ—તેમાં ક્યાંય સલામતી નહોતી. ત્યાં ત્યાગ હતો, સંઘર્ષ હતો અને અનિશ્ચિતતા હતી.

પ્રેમમાં પડવું એટલે:

1. પોતાના અસ્તિત્વને ઓગાળવું: સુરક્ષિત માણસ ક્યારેય પોતાનું નિયંત્રણ (Control) છોડવા નથી માંગતો. પ્રેમમાં નિયંત્રણ છોડવું પડે છે.

2. નિખાલસતા (Vulnerability): પ્રેમમાં તમારે તમારું અસલી સ્વરૂપ સામે રાખવું પડે છે. તમારી નબળાઈઓ છતી થાય છે. જે વ્યક્તિ નબળા દેખાવાથી ડરે છે, તે ક્યારેય સાચો પ્રેમ નથી કરી શકતી.

નિષ્કર્ષ

જો તમને એવો ડર લાગતો હોય કે કોઈના આવવાથી તમારી ઊંઘ હરામ થઈ જશે, જો તમને એવું લાગતું હોય કે પ્રેમમાં પડવાથી તમારી કારકિર્દી કે માનસિક શાંતિ જોખમાશે, તો તમારી ‘સલામતી’ તમારી પાસે રાખો. પ્રેમ એ લોકો માટે છે જેઓ પોતાની શાંતિને દાવ પર લગાવીને કોઈના ચહેરા પર સ્મિત જોવા તૈયાર હોય.

પ્રેમ એ ગુલાબ જેવો છે; જેણે સુગંધ લેવી હોય તેણે કાંટા વાગવાનું જોખમ ઉઠાવવું જ પડે. જે કાંટાથી ડરે છે, તેણે પ્લાસ્ટિકના ફૂલોથી જ સંતોષ માનવો રહ્યો.