વિરહનું સૌંદર્ય અને એકલતાનો સન્નાટો

માનવ હૃદયની લાગણીઓના અનેક રંગો છે, પણ એમાં સૌથી ઘેરો અને અર્થસભર રંગ જો કોઈ હોય તો તે ‘વિરહ’ છે. સામાન્ય રીતે આપણે વિરહને દુઃખ, પીડા કે રડમસ ચહેરા સાથે જોડીએ છીએ. પણ શું ક્યારેય વિચાર્યું છે કે વિરહમાં પણ એક અદભૂત સૌંદર્ય છુપાયેલું હોય છે?

જ્યારે એકલતાનો સન્નાટો આપણા હૃદય પર પોતાનાં નખોરિયાં ભરે છે, ત્યારે જ ખરા અર્થમાં પ્રીતની ઊંડાઈ સમજાય છે.

વિરહ: મિલન કરતાં પણ વધુ સુંદર

કહેવાય છે કે મિલન જો મધુર હોય, તો વિરહ પવિત્ર હોય છે. મિલનમાં બે વ્યક્તિઓ ભૌતિક રીતે પાસે હોય છે, પણ વિરહમાં તેઓ આત્માથી એકબીજાની સૌથી નજીક હોય છે. જ્યારે પ્રિયજન પાસે નથી હોતું, ત્યારે તેની નાની નાની વાતો, તેની હસી, તેના શબ્દો અને તેની હાજરીનો અહેસાસ હૃદયમાં સતત ગુંજ્યા કરે છે. આ ગુંજારવ જ વિરહનું સૌંદર્ય છે.

જેમ સોનું અગ્નિમાં તપીને શુદ્ધ બને છે, તેમ પ્રેમ વિરહની આગમાં તપીને કુંદન બને છે. વિરહ એ માત્ર અંતર નથી, પણ પ્રેમની કસોટી છે. જે પ્રેમ વિરહને જીરવી શકે, એ જ પ્રેમ અમર બની શકે.

એકલતાનો સન્નાટો અને નખોરિયાં

જ્યારે રાત શાંત હોય અને ચારે બાજુ સન્નાટો છવાયેલો હોય, ત્યારે એ એકલતા બિહામણી લાગવા માંડે છે. કવિઓ અને લેખકોએ આ અવસ્થાને ‘નખોરિયાં ભરવા’ સાથે સરખાવી છે. એ સન્નાટો જ્યારે હૃદયને ચીરે છે, ત્યારે માણસ પોતાની જાત સાથે મુલાકાત કરે છે.

આ નખોરિયાં પીડા તો આપે છે, પણ સાથે સાથે સંવેદનાઓને જીવતી પણ રાખે છે. જો વિરહની પીડા ન હોય, તો કદાચ દુનિયામાં શ્રેષ્ઠ સાહિત્ય કે સંગીતનું સર્જન જ ન થયું હોત. નરસિંહ મહેતાનો વિરહ હોય કે મીરાંની તડપ, આ સન્નાટાએ જ તેમને ઈશ્વરની સૌથી નજીક પહોંચાડ્યા હતા.

વિરહમાં સર્જનશક્તિ

વિરહમાં માણસ અંતર્મુખી બને છે. જ્યારે બહારનો કોલાહલ શાંત થઈ જાય અને એકલતાનો સન્નાટો ગરજવા માંડે, ત્યારે શબ્દો કાગળ પર ઉતરે છે. વિરહ એ કવિતાની જનની છે. જ્યારે હૃદય ભારે હોય અને સામે પાત્ર ન હોય, ત્યારે પત્રો લખાય છે, શાયરીઓ રચાય છે અને ગીતો ગવાય છે.

વિરહના એ સન્નાટામાં જ માણસને સમજાય છે કે:

- - સાચો પ્રેમ શારીરિક હાજરીનો મહોતાજ નથી.
  - યાદો એ એકલતાનું સૌથી મોટું સંભરણું છે.
  - પ્રતીક્ષામાં જે મીઠાશ છે, તે તત્કાલ પ્રાપ્તિમાં નથી……………….

નિષ્કર્ષ

વિરહનું સૌંદર્ય માણવા માટે જીગર જોઈએ. એ સન્નાટાને સહન કરવાની શક્તિ જોઈએ. જે વ્યક્તિ એકલતાના એ તીક્ષ્ણ નખોરિયાંને સ્મિત સાથે સહી લે છે, તેને જ પ્રેમનો સાચો અર્થ સમજાય છે. વિરહ એ મિલનનો અંત નથી, પણ ફરી મળવાની અત્યંત તીવ્ર ઇચ્છાનું નામ છે.