જીવનમાં પ્રેમ ન હોય તો બધા જ ગુણો વ્યર્થ છે

પ્રેમથી છલોછલ જીવન એજ સ્વર્ગ અને પ્રેમશૂન્ય આયખું એજ નરક

માનવ જીવનની સફરમાં હજારો લાગણીઓ છે, પણ એ બધી જ લાગણીઓનું કેન્દ્રબિંદુ ‘પ્રેમ’ છે. કહેવાય છે કે ઈશ્વરે જ્યારે સૃષ્ટિનું સર્જન કર્યું ત્યારે તેમાં જીવ પૂરવા માટે જે તત્વ વાપર્યું તેનું નામ પ્રેમ. સંસ્કૃતમાં એક સુંદર પંક્તિ છે: “નરસ્ય આભરણં રૂપં, રૂપસ્ય આભરણં ગુણઃ” – માણસનું ઘરેણું રૂપ છે અને રૂપનું ઘરેણું ગુણ છે. પરંતુ, જો જીવનમાં પ્રેમ ન હોય તો આ બધા જ ગુણો વ્યર્થ છે.

પ્રેમ: જીવનનું સાચું અમૃત

સ્વર્ગ અને નરક વિશે આપણે ઘણી પૌરાણિક કથાઓ સાંભળી છે. કોઈ કહે છે કે આકાશની પેલે પાર સોનાની નગરી છે તે સ્વર્ગ છે, અને જ્યાં પાપીઓને સજા મળે છે તે નરક છે. પરંતુ વાસ્તવિકતામાં, સ્વર્ગ અને નરક કોઈ ભૌગોલિક સ્થળો નથી, પણ આપણી મનઃસ્થિતિ છે.

જ્યારે જીવનમાં પ્રેમનો પ્રવાહ વહેતો હોય, ત્યારે સામાન્ય ઝૂંપડી પણ મહેલ જેવી લાગે છે. પ્રેમ એ માત્ર સ્ત્રી-પુરુષ વચ્ચેનો આકર્ષણનો વિષય નથી. તે માનો વહાલ છે, પિતાનો વિશ્વાસ છે, મિત્રની મડાંગ છે અને અજાણ્યા પ્રત્યેની કરુણા છે. જે વ્યક્તિના હૃદયમાં પ્રેમ છે, તેની આસપાસ સકારાત્મક ઉર્જાનું એક એવું વલય રચાય છે કે તે પોતે તો સુખી રહે જ છે, પણ પોતાની સાથે જોડાયેલા દરેક જીવને શાંતિ આપે છે. આ જ તો છે સાચું ‘સ્વર્ગ’.

પ્રેમશૂન્ય આયખું: જીવતા હોવા છતાં મૃત્યુ સમાન

બીજી તરફ, જે જીવનમાં પ્રેમનો અભાવ છે, ત્યાં માત્ર ઈર્ષ્યા, દ્વેષ, ક્રોધ અને અહંકારનો વાસ હોય છે. કલ્પના કરો એવા ઘરની જ્યાં બધી જ ભૌતિક સુખ-સુવિધાઓ છે — મોંઘી ગાડીઓ, એસી રૂમ, અને છપ્પન ભોગ — પણ જો ત્યાં રહેતા લોકો વચ્ચે સંવાદ ન હોય, એકબીજા પ્રત્યે લાગણી ન હોય, તો તે ઘર ‘નરક’ થી ઉતરતું નથી.

પ્રેમશૂન્ય જીવન એક એવા રણ જેવું છે જ્યાં મૃગજળ તો દેખાય છે પણ તરસ છીપાવવા માટે પાણીનું એક ટીપું પણ હોતું નથી. જ્યારે માણસ માત્ર પોતાના માટે જીવે છે, ત્યારે તે સંકુચિત બની જાય છે. અહંકાર તેને એકલતાના અંધકારમાં ધકેલી દે છે. એકલતા અને લાગણીનો અભાવ માણસને માનસિક રીતે તોડી નાખે છે. શું આ નરક નથી?

પ્રેમ દ્વારા જીવનનું પરિવર્તન

પ્રેમમાં એવી તાકાત છે કે તે કઠોર વ્યક્તિને પણ મીણ જેવી નરમ બનાવી શકે છે. વાલિયો લૂંટારો પ્રેમ અને ભક્તિના સ્પર્શથી વાલ્મીકિ ઋષિ બની ગયો. બુદ્ધની કરુણાએ અંગુલિમાલ જેવા ક્રૂર ડાકુનું હૃદય પરિવર્તન કરી નાખ્યું. આ શું દર્શાવે છે? પ્રેમ એ આત્માનો ખોરાક છે.

• કૌટુંબિક જીવનમાં પ્રેમ: જે પરિવારમાં પરસ્પર આદર અને પ્રેમ છે, ત્યાં મુસીબતો પણ હસતા હસતા કપાઈ જાય છે.

• સામાજિક પ્રેમ: જો આપણે સમાજમાં એકબીજા પ્રત્યે સંવેદનશીલ હોઈએ, તો ગુનાખોરી અને નફરત આપોઆપ નાબૂદ થઈ જાય.

• સ્વ-પ્રેમ: પ્રેમની શરૂઆત પોતાની જાતથી થાય છે. જે વ્યક્તિ પોતાની જાતને પ્રેમ કરે છે, તે જ બીજાને પ્રેમ આપી શકે છે.

આજના યુગની કરુણતા

આજે આપણે ટેકનોલોજીના યુગમાં જીવી રહ્યા છીએ. આપણી પાસે હજારો ‘ફેસબુક ફ્રેન્ડ્સ’ છે પણ દિલની વાત કરવા માટે કોઈ સાચો મિત્ર નથી. આપણે મશીનો સાથે વધુ અને માણસો સાથે ઓછું જોડાઈ રહ્યા છીએ. પરિણામે, સંપત્તિ વધી છે પણ સંતોષ ઘટ્યો છે. સુખના સાધનો વધ્યા છે પણ સુખ ગાયબ થયું છે. તેનું કારણ એ જ છે કે આપણે ‘પ્રેમ’ નામના તત્વને ભૂલીને ભૌતિકવાદ પાછળ દોડી રહ્યા છીએ.

“પ્રેમ એ ભાષા છે જે મૂંગા બોલી શકે છે અને બહેરા સાંભળી શકે છે.”

નિષ્કર્ષ

જીવન ટૂંકું છે. આપણે અહીં કેટલું કમાયા એના કરતા કેટલાના દિલ જીત્યા એ વધુ મહત્વનું છે. જે જીવનમાં પ્રેમની સુગંધ છે, તે જીવન ખીલેલા ફૂલ જેવું છે. જે આયખામાં પ્રેમ નથી, તે પાનખરના સૂકા પાંદડા જેવું છે જે પવનના એક ઝાપટા સાથે અસ્તિત્વ ગુમાવી દે છે.

જો તમારે પૃથ્વી પર જ સ્વર્ગનો અનુભવ કરવો હોય, તો પ્રેમ વહેંચતા શીખો. કોઈના આંસુ લૂછવા, કોઈને મુશ્કેલીમાં સાથ આપવો કે કોઈના ચહેરા પર સ્મિત લાવવું એ જ સૌથી મોટી પૂજા છે. યાદ રાખજો, જે દિવસે હૃદયમાં પ્રેમનો દીવો પ્રગટશે, તે દિવસે આ દુનિયાની બધી જ સુંદરતા તમારા કદમોમાં હશે.