પ્રેમ: હોર્સપાવરમાં ન માપી શકાય તેવી બ્રહ્માંડની પરમ શક્તિ

વિજ્ઞાનની દુનિયામાં આપણે દરેક વસ્તુને માપવા માટે એક એકમ (Unit) રાખ્યો છે. ગાડીની ગતિ માપવી હોય તો કિલોમીટર પ્રતિ કલાક, વીજળી માપવી હોય તો વોટ, અને એન્જિનની તાકાત માપવી હોય તો ‘હોર્સપાવર’ (Horsepower). પરંતુ માનવ જીવનમાં એક એવી શક્તિ છે જેની સામે દુનિયાના તમામ એન્જિનો ફિક્કા પડે છે, અને એ છે — પ્રેમ.

પ્રેમ એ માત્ર લાગણી નથી, એક અદ્રશ્ય ઉર્જા છે

સામાન્ય રીતે આપણે પ્રેમને માત્ર બે વ્યક્તિઓ વચ્ચેના આકર્ષણ તરીકે જોઈએ છીએ, પણ હકીકતમાં પ્રેમ એ બ્રહ્માંડને ટકાવી રાખનારું ચુંબકીય બળ છે. ભૌતિક વિજ્ઞાનમાં શક્તિના સમીકરણો નિશ્ચિત હોય છે, જેમ કે $P = \frac{W}{t}$ (પાવર = કાર્ય / સમય). પરંતુ પ્રેમનું ગણિત સાવ અલગ છે. અહીં જેટલું કાર્ય વધે અને જેટલો સમય વીતે, તાકાત ઘટવાને બદલે વધતી જાય છે.

શા માટે પ્રેમ હોર્સપાવરથી પર છે?

હોર્સપાવર એ યાંત્રિક શક્તિનું માપ છે, જેની એક મર્યાદા હોય છે. એક હજાર કે દસ હજાર હોર્સપાવરનું એન્જિન પણ એક નિશ્ચિત વજન જ ખેંચી શકે છે. જ્યારે પ્રેમ:

અશક્યને શક્ય કરવાની ક્ષમતા: એક માતા જ્યારે તેના બાળકને મુસીબતમાં જુએ છે, ત્યારે તેનામાં જે તાકાત આવે છે તે કોઈ વિજ્ઞાન સમજાવી શકતું નથી. તે પથ્થરો તોડી શકે છે, પહાડો ચઢી શકે છે. આ એ શક્તિ છે જે કોઈ ઈંધણ કે એન્જિનમાંથી નથી આવતી.
ત્યાગ અને સમર્પણ: મશીન ક્યારેય બીજા માટે પોતાની જાતને ઘસી નાખતું નથી જો તેને ઊર્જા ન મળે. જ્યારે પ્રેમમાં વ્યક્તિ બીજાના સુખ માટે પોતાની શક્તિનો સ્વેચ્છાએ વ્યય કરે છે.
અનંત વિસ્તાર: હોર્સપાવર અંતર કાપવામાં મદદ કરે છે, પણ પ્રેમ અંતર મિટાવવામાં મદદ કરે છે. સાત સમંદર પાર બેઠેલી વ્યક્તિ સાથેનું જોડાણ કોઈ વાયર કે તરંગો કરતાં વધુ મજબૂત ‘પ્રેમની શક્તિ’ થી જોડાયેલું હોય છે.

પ્રેમના વિવિધ સ્વરૂપો અને તેની તાકાત

પ્રેમ એ માત્ર યુવાવસ્થાનું આકર્ષણ નથી. તેના અનેક સ્તરો છે, જે દરેક સ્તરે વિજ્ઞાનને પડકારે છે:

માતૃપ્રેમ: દુનિયાની સૌથી શક્તિશાળી ઉર્જા. તે રક્ષણ આપે છે અને નિર્માણ કરે છે.
મિત્રતા: જ્યાં કોઈ લોહીનો સંબંધ નથી, છતાં એકબીજા માટે જીવ આપવાની તૈયારી હોય છે.
દેશપ્રેમ: શહીદો જ્યારે હસતા મુખે ફાંસીએ ચઢે છે, ત્યારે તે કયા ‘પાવર’ થી પ્રેરાયેલા હોય છે? એ પ્રેમ જ છે જે મૃત્યુના ભયને પણ હરાવી દે છે.
ભક્તિ: ઈશ્વર પ્રત્યેનો પ્રેમ જે માણસને અંદરથી શાંત અને શક્તિશાળી બનાવે છે.

વિજ્ઞાન અને અધ્યાત્મનો સંગમ

વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે પ્રેમમાં હોર્મોન્સ (Oxytocin, Dopamine) કામ કરે છે. તે સાચું હોઈ શકે, પણ એ હોર્મોન્સને સક્રિય કરનારું ‘પ્રેમનું તત્વ’ ભૌતિક જગતની બહારનું છે. આઈન્સ્ટાઈને પણ સ્વીકાર્યું હતું કે પ્રેમ એ એક એવો સ્ત્રોત છે જેનો આપણે હજુ સુધી કોઈ વૈજ્ઞાનિક ઉકેલ શોધી શક્યા નથી.

પ્રેમમાં જે ‘વિલ પાવર’ (ઈચ્છાશક્તિ) હોય છે, તે દુનિયાના ગમે તેટલા હોર્સપાવરના મશીન કરતાં વધુ સ્થિર અને અવિરત છે. મશીન ગરમ થઈને અટકી જાય છે, પ્રેમ ક્યારેય થાકતો નથી.

નિષ્કર્ષ

આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં આપણે ગાડીઓ, ગેજેટ્સ અને ટેકનોલોજીના હોર્સપાવર પાછળ પાગલ થયા છીએ. આપણે ભૂલી ગયા છીએ કે જીવનની સાચી સફળતા આપણે કેટલા ‘પાવરફુલ’ છીએ તેમાં નહીં, પણ આપણે કેટલા ‘પ્રેમપૂર્ણ’ છીએ તેમાં છે.

પ્રેમ એ એવી પરમ શક્તિ છે જેને માપવા માટે કોઈ મીટર કે કોઈ સ્કેલ હજુ સુધી બન્યો નથી અને કદાચ ક્યારેય બનશે પણ નહીં. કારણ કે જે અનંત છે, તેને માપવાની કોશિશ કરવી એ જ તેની તૌહીન છે.

“પ્રેમ એ બ્રહ્માંડનો એવો પાસવર્ડ છે, જે મુક્તિના તમામ દ્વાર ખોલી નાખે છે.”